ทุกวันนี้แค่เปิด YouTube ให้ลูกดูการ์ตูนสักเรื่อง ก็อาจกลายเป็นการดูวิดีโอต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ แบบไม่มีจุดจบ เพราะพอดูเรื่องหนึ่งจบ ระบบก็พร้อมแนะนำเรื่องถัดไปทันที
ที่น่ากังวลกว่านั้นคือ เราแทบไม่รู้เลยว่าวิดีโอที่เด้งขึ้นมาต่อไปจะเป็นอะไร เหมาะกับเด็กจริงไหม หรือเป็นแค่คอนเทนต์ที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อดึงดูดสายตาและทำให้เด็กดูนานที่สุด
ยิ่งในยุคที่ AI สามารถสร้างวิดีโอได้อย่างรวดเร็ว คอนเทนต์สำหรับเด็กก็ยิ่งมีจำนวนมากขึ้น แต่จำนวนที่มากขึ้นไม่ได้แปลว่าคุณภาพจะดีขึ้นตามไปด้วย
ท่ามกลางกระแสนี้ มีแพลตฟอร์มสตรีมมิงน้องใหม่ชื่อ Maka ที่กำลังได้รับความสนใจ เพราะเลือกทำสิ่งที่ต่างจากแพลตฟอร์มทั่วไป นั่นคือการให้มนุษย์เข้ามามีบทบาทสำคัญในการคัดเลือกเนื้อหา แทนที่จะปล่อยให้อัลกอริทึมเป็นคนตัดสินว่าเด็กควรดูอะไร
เมื่อ Maka ไม่ได้อยากให้เด็กติดหน้าจอ
Maka เป็นแพลตฟอร์มสตรีมมิงที่ออกแบบมาสำหรับเด็กวัย 0–6 ปี โดยมีแนวคิดค่อนข้างชัดเจนว่า เป้าหมายของการดูวิดีโอไม่ควรเป็นการทำให้เด็กใช้เวลากับหน้าจอให้นานที่สุด แต่ควรเป็นการมอบเนื้อหาที่มีคุณภาพและเหมาะสมกับพัฒนาการของเด็ก
สิ่งที่ทำให้ Maka แตกต่างคือ แพลตฟอร์มไม่ได้เลือกการ์ตูนจากยอดวิว ความนิยม หรือพฤติกรรมการรับชมเพียงอย่างเดียว แต่มีผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กเข้ามาช่วยประเมินเนื้อหาในแต่ละตอน
ไม่ว่าจะเป็นความเร็วของภาพ เสียงที่ใช้ วิธีการเล่าเรื่อง หรือแม้แต่พฤติกรรมของตัวละคร ทุกอย่างล้วนมีผลต่อประสบการณ์รับชมของเด็กเล็ก
ยกตัวอย่างง่าย ๆ การ์ตูนสองเรื่องอาจดูสนุกเหมือนกัน แต่เรื่องหนึ่งเต็มไปด้วยภาพตัดสลับรวดเร็วและเสียงกระตุ้นตลอดเวลา ขณะที่อีกเรื่องเล่าเรื่องอย่างค่อยเป็นค่อยไป เปิดโอกาสให้เด็กได้คิดและทำความเข้าใจกับสิ่งที่เกิดขึ้น
สำหรับ Maka ความแตกต่างเหล่านี้เป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจ
แพลตฟอร์มจึงพัฒนาระบบประเมินเนื้อหาที่เรียกว่า Maka Imprint ร่วมกับนักวิจัยจาก Yale Child Study Center เพื่อช่วยพิจารณาว่าคอนเทนต์แต่ละรายการส่งเสริมพัฒนาการของเด็กอย่างไร
แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า Maka ไม่ใช้ AI เลย เพราะยังมีการนำ AI มาช่วยวิเคราะห์เนื้อหาในเบื้องต้น เพียงแต่ไม่ได้ปล่อยให้เทคโนโลยีเป็นผู้ตัดสินขั้นสุดท้าย โดยยังมีผู้เชี่ยวชาญเข้ามาตรวจสอบอีกชั้นหนึ่ง
ไม่มีโฆษณา ไม่มีเล่นคลิปต่ออัตโนมัติ และไม่ต้องเลื่อนดูจนลืมเวลา
อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ Maka พยายามออกแบบแพลตฟอร์มให้เด็กสามารถหยุดดูได้ง่ายขึ้น
เพราะใครที่เคยดูแลเด็กเล็กน่าจะเข้าใจดีว่า บางครั้งสิ่งที่ยากกว่าการเลือกการ์ตูนให้ลูก ก็คือการบอกให้ลูกหยุดดูนี่แหละ
Maka จึงตัดฟีเจอร์บางอย่างที่เราคุ้นเคยจากแพลตฟอร์มทั่วไปออกไป ทั้งโฆษณา ระบบ Autoplay และฟีดวิดีโอที่เลื่อนดูได้ไม่รู้จบ
นอกจากนี้ ผู้ปกครองยังสามารถกำหนดเวลาการรับชมได้ เมื่อใกล้หมดเวลา ตัวละครบนแพลตฟอร์มจะค่อย ๆ ส่งสัญญาณให้เด็กเตรียมตัวจบการรับชม แทนที่จะตัดวิดีโอทิ้งทันที
อาจดูเป็นรายละเอียดเล็กน้อย แต่สำหรับเด็กเล็ก การได้รู้ล่วงหน้าว่ากิจกรรมกำลังจะสิ้นสุดลง อาจช่วยให้การเปลี่ยนจากเวลาหน้าจอไปสู่กิจกรรมอื่นเป็นไปอย่างราบรื่นขึ้น
ส่วนคอนเทนต์ที่นำมาให้บริการก็ไม่ได้มีแต่รายการใหม่หรือรายการที่ไม่มีใครรู้จัก เพราะมีการ์ตูนที่หลายครอบครัวคุ้นเคยอย่าง Sesame Street, Pocoyo และ Franklin รวมอยู่ด้วย
แล้วพ่อแม่จะยอมจ่ายเงินเพื่อสิ่งนี้ไหม?
แน่นอนว่าแนวคิดของ Maka ฟังดูน่าสนใจ แต่การทำให้เกิดขึ้นจริงก็มีความท้าทายไม่น้อย
โดยเฉพาะเมื่อคู่แข่งสำคัญคือ YouTube ที่มีวิดีโอให้เลือกมหาศาลและสามารถใช้งานได้ฟรี
ขณะที่ Maka เปิดตัวด้วยค่าสมาชิก 15 ดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน หรือ 107 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี พร้อมคลังรายการที่ผ่านการคัดเลือกในช่วงแรกประมาณ 25 รายการ
นั่นหมายความว่าแพลตฟอร์มกำลังเดิมพันกับความเชื่อที่ว่า พ่อแม่บางกลุ่มพร้อมจะจ่ายเงินเพื่อแลกกับความสบายใจว่าเนื้อหาที่ลูกดูได้รับการคัดเลือกมาอย่างเหมาะสม
อย่างไรก็ตาม การมีผู้เชี่ยวชาญคัดกรองไม่ได้หมายความว่าเด็กจะดูหน้าจอได้นานเท่าไรก็ได้ เพราะการเล่น การพูดคุยกับคนรอบตัว และการเรียนรู้จากโลกจริงยังเป็นสิ่งสำคัญที่สื่อบนหน้าจอทดแทนไม่ได้
บางทีเราอาจไม่ได้ต้องการคอนเทนต์มากขึ้น แต่อยากได้คอนเทนต์ที่ดีขึ้น
สิ่งที่น่าสนใจที่สุดเกี่ยวกับ Maka อาจไม่ใช่ตัวแพลตฟอร์ม แต่เป็นวิธีคิดที่อยู่เบื้องหลัง
ในขณะที่บริษัทเทคโนโลยีจำนวนมากกำลังแข่งขันกันพัฒนา AI ให้ฉลาดขึ้น ผลิตคอนเทนต์ได้เร็วขึ้น และเข้าใจพฤติกรรมผู้ใช้งานได้แม่นยำขึ้น Maka กลับเลือกให้ความสำคัญกับการคัดเลือกเนื้อหาโดยมนุษย์
เพราะสำหรับเด็กเล็ก วิดีโอหนึ่งคลิปอาจไม่ใช่แค่สิ่งที่เปิดดูเพื่อฆ่าเวลา แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ภาษา อารมณ์ และการทำความเข้าใจโลกใบนี้
แน่นอนว่า Maka ยังต้องพิสูจน์ตัวเองอีกมาก ทั้งในแง่คุณภาพของเนื้อหา ความคุ้มค่าของค่าสมาชิก และความสามารถในการแข่งขันกับแพลตฟอร์มรายใหญ่
แต่การเกิดขึ้นของบริการลักษณะนี้ก็สะท้อนให้เห็นว่า ผู้คนอาจเริ่มตั้งคำถามกับโลกออนไลน์ที่ถูกขับเคลื่อนด้วยอัลกอริทึมมากขึ้นเรื่อย ๆ
เพราะสุดท้ายแล้ว สิ่งที่ดีที่สุดสำหรับเด็กอาจไม่ใช่แพลตฟอร์มที่รู้ว่าเด็กอยากดูอะไรต่อ แต่เป็นแพลตฟอร์มที่ใส่ใจว่าเด็กควรได้รับอะไรจากสิ่งที่ดู
และนั่นอาจเป็นเหตุผลที่ทำให้ Maka กลายเป็นอีกหนึ่งแพลตฟอร์มที่น่าจับตามองในยุค AI
